رباعی شماره 1744 از دیوان شمس مولانا

ای نفس عجب که با دلم همنفسی

من بندهٔ آن صبح که خندان برسی

ای در دل شب چو روز آخر چه کسی

هم شحنه و دزد و خواجه و هم عسسی

تفسیر رباعی 1744 از دیوان شمس مولانا

این رباعی به توصیف نفس و نقش‌های متناقض آن در انسان می‌پردازد. مولانا می‌فرماید: «ای نفس! عجیب است که با دلم همنفسی،» «من بنده‌ی آن صبحم که خندان (شاد) برسی.» «ای که در دل شب، چون روز (روشن) هستی، آخر تو کیستی؟» «هم شحنه (پاسبان) و دزد و خواجه (صاحب) و هم عسس (مامور شب) هستی!» این رباعی، بیانگر پیچیدگی نفس انسان که هم می‌تواند هدایتگر باشد و هم گمراه کننده، و نشان‌دهنده‌ی این که نفس می‌تواند نقش‌های متضادی را ایفا کند.