مطالب پیشنهادی![]()
خنده از لطفت حکایت میکند
ناله از قهرت شکایت میکند
این دو پیغام مخالف در جهان
از یکی دلبر روایت میکند
غافلی را لطف بفریبد چنان
قهر نندیشد جنایت میکند
وان یکی را قهر نومیدی دهد
یأس کلی را رعایت میکند
عشق مانند شفیعی مشفقی
این دو گمره را حمایت میکند
شکرها داریم زین عشق ای خدا
لطفهای بینهایت میکند
هر چه ما در شکر تقصیری کنیم
عشق کفران را کفایت میکند
کوثر است این عشق یا آب حیات
عمر را بیحد و غایت میکند
در میان مجرم و حق چون رسول
بس دوادو بس سعایت میکند
بس کن آیت آیت این را برمخوان
عشق خود تفسیر آیت میکند
غزل ۸۲۱ مولانا، غزلی ژرف و تأملبرانگیز است که به دوگانگی لطف و قهر الهی میپردازد و نشان میدهد که چگونه این دو جلوه، از یک منشأ واحد (معشوق) سرچشمه میگیرند. مولانا در این غزل، نقش محوری عشق را به عنوان شفیعی دلسوز برجسته میکند که لطف و قهر را به هم میآمیزد و به رهایی و کمال میانجامد.
مولانا غزل را با بیان تضاد لطف و قهر آغاز میکند:
خنده از لطفت حکایت میکند ناله از قهرت شکایت میکند
«خنده (شادمانی و آسودگی) از لطف و مهربانی تو (معشوق/خداوند) سخن میگوید،» «(و) ناله (غم و اندوه) از قهر و خشم تو شکایت میکند.» این بیت، بیانگر دو روی سکه وجودی؛ یکی نمایانگر لطف و دیگری نشانگر قهر الهی.
این دو پیغام مخالف در جهان از یکی دلبر روایت میکند
«این دو پیام متضاد (خنده و ناله/لطف و قهر) در جهان،» «همگی از یک دلبر (معشوق واحد) حکایت میکنند.» این بیت، تأکید میکند که با وجود تضاد ظاهری، هم لطف و هم قهر، هر دو جلوههای یک معشوق واحد هستند.
مولانا به پیامدهای مختلف لطف و قهر بر غافلان و نومیدان اشاره میکند:
غافلی را لطف بفریبد چنان قهر نندیشد جنایت میکند
«لطف (الهی) غافل را چنان فریب میدهد (و او را در لذت غرق میکند)،» «(که در نتیجه آن) به قهر نمیاندیشد و (با غفلت خود) جنایت (گناه و خطا) میکند.» این بیت، بیانگر این است که گاهی لطف الهی، برای انسان غافل، موجب غرور و بیتوجهی به عواقب اعمال (جنایت) میشود.
وان یکی را قهر نومیدی دهد یأس کلی را رعایت میکند
«و آن (لطف) دیگری (قهر) را (همچون غافل پیشین)، قهر (الهی) ناامیدی میبخشد،» «(و او) ناامیدی کامل (یأس کلی) را رعایت میکند (و در ناامیدی فرو میرود).» این بیت، نشاندهنده این که قهر الهی نیز میتواند منجر به ناامیدی مطلق در برخی افراد شود.
مولانا عشق را به عنوان راه حلی برای این دوگانگی معرفی میکند:
عشق مانند شفیعی مشفقی این دو گمره را حمایت میکند
«عشق، مانند یک شفیع (واسطه) دلسوز و مهربان (مشفق)،» «این دو (گروه) گمراه (غافل مغرور و نومید)، را حمایت میکند (و نجات میبخشد).» این بیت، بیانگر نقش نجاتبخش و شفاعتگونهی عشق که قادر است هر دو گروه (مغروران و نومیدان) را هدایت کند.
مولانا به عظمت و بخشندگی عشق اشاره میکند:
شکرها داریم زین عشق ای خدا لطفهای بینهایت میکند
«ما به خاطر این عشق، ای خدا، شکرگزاریهای فراوان داریم،» «(زیرا این عشق) لطفهای بینهایت (بیحد و حصر) میکند.» این بیت، ابراز شکرگزاری از عشق که خود سرچشمهی لطفهای بیپایان است.
هر چه ما در شکر تقصیری کنیم عشق کفران را کفایت میکند
«هر قدر که ما در شکرگزاری (از لطف الهی) کوتاهی کنیم،» «عشق (خودش) کفایت میکند و (حتی) ناسپاسی (کفران) ما را (به لطف و شکر) تبدیل میکند (یا جبران میکند).» این بیت، بیانگر عظمت و قدرت عشق که حتی قادر است کوتاهیها و ناسپاسیهای عاشق را نیز جبران کرده و به نوعی به لطف بدل سازد.
کوثر است این عشق یا آب حیات عمر را بیحد و غایت میکند
«این عشق، آیا همان چشمهی کوثر (در بهشت) است یا آب حیات (آب زندگانی جاودان)؟» «(که به هر حال) عمر (باطنی و حقیقی) را بیحد و مرز (بیحد و غایت) میکند (و به آن جاودانگی میبخشد).» این بیت، توصیف عشق به عنوان منبع حیات جاودانه و بیکران.
مولانا نقش واسطهگری عشق را بیان میکند:
در میان مجرم و حق چون رسول بس دوادو بس سعایت میکند
«(عشق) در میان مجرم (انسان گناهکار) و حق (خداوند)، مانند پیامبر (رسول)،» «بسیار واسطهگری و شفاعت (دوا و سعایت) میکند.» این بیت، تأکید بر نقش عشق به عنوان واسطه و شفاعتگر میان بنده گناهکار و خداوند.
مولانا غزل را با تأکید بر خودبسندگی عشق به پایان میبرد:
بس کن آیت آیت این را برمخوان عشق خود تفسیر آیت میکند
«بس کن! (ای سخنگو!) این (عشق) را آیه آیه (جدا جدا و با تفسیر کلامی) نخوان،» «(زیرا) عشق خودش تفسیر (و معنای تمام) آیات (کتاب وجود و الهی) است.» این بیت، دعوت به سکوت و شهود در برابر عظمت عشق، چرا که عشق خود حقیقت محض است و نیازی به تفسیر کلامی ندارد.
این غزل مولانا، با تبیین عمیق دوگانگی لطف و قهر الهی، در نهایت به نقش محوری “عشق” به عنوان عامل وحدتبخش و شفاعتگر میپردازد. مولانا نشان میدهد که عشق چگونه میتواند خطرات ناشی از لطف (غرور) و قهر (یأس) را از میان بردارد و انسان را به سوی کمال و حیات جاودانه رهنمون سازد. غزل با تأکید بر خودبسندگی عشق به عنوان عالیترین تفسیر هستی، به لزوم شهود باطنی فرامیخواند و سخن را در برابر عظمت آن کوتاه میکند.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر