مطالب پیشنهادی![]()
غزل شماره ۷۷۴ دیوان شمس مولانا
به میان دل خیال مه دلگشا درآمد
چو نه راه بود و نی در عجب از کجا درآمد
بت و بت پرست و مؤمن همه در سجود رفتند
چو بدان جمال و خوبی بت خوش لقا درآمد
دل آهنم چو آتش چه خوش است در منارش
نه که آینه شود خوش چو در او صفا درآمد
به چه نوع شکر گویم که شکرستان شکرم
ز در جفا برون شد ز در وفا درآمد
همه جورها وفا شد همه تیرگی صفا شد
صفت بشر فنا شد صفت خدا درآمد
همه نقشها برون شد همه بحر آبگون شد
همه کبریا برون شد همه کبریا درآمد
همه خانهها که آمد در آن به سوی دریا
چو فزود موج دریا همه خانهها درآمد
همه خانهها یکی شد دو مبین به آب بنگر
که جدا نیند اگر چه که جدا جدا درآمد
همه کوزهها بیارید همه خنبها بشویید
که رسید آب حیوان و چنین سقا درآمد
غزل ۷۷۴ مولانا، غزلی پر از شور و شگفتی از تجلی ناگهانی و بیواسطهی معشوق در دل است. مولانا در این غزل، به دگرگونیهای عمیق درونی ناشی از این تجلی، وحدت وجودی در پرتو عشق، و رسیدن به آب حیات و فیض الهی اشاره میکند. او با بیانی پر رمز و راز و عارفانه، به مراحل فنا و بقا در مسیر عشق میپردازد.
مولانا غزل را با توصیف ورود ناگهانی و غیرمنتظرهی معشوق به دل آغاز میکند:
به میان دل خیال مه دلگشا درآمد چو نه راه بود و نی در عجب از کجا درآمد
«به میان دل، تصویر ماه دلگشا (معشوق زیبارو و گشاینده دلها) وارد شد،» «چون نه راهی (آشکار) بود و نه دری (پیدا)، جای تعجب است که از کجا وارد شد؟» این بیت، بیانگر تجلی ناگهانی و بیواسطهی معشوق در قلب عاشق، که فراتر از ادراکات حسی و منطقی است.
مولانا به قدرت بینظیر جمال معشوق در جذب همه اشاره میکند:
بت و بت پرست و مؤمن همه در سجود رفتند چو بدان جمال و خوبی بت خوش لقا درآمد
«بت و بتپرست و مؤمن (یعنی تمام عقاید و افراد با گرایشهای مختلف)، همه به سجده افتادند،» «چون آن زیبایی و خوبی، یعنی بت خوشرو (معشوق زیبارو) وارد شد (تجلی کرد).» این بیت، نشاندهنده قدرت فراگیر و جذبکنندهی جمال معشوق که همه را، فارغ از اعتقاد ظاهری، به سجود و تسلیم وامیدارد.
مولانا به تحول دل عاشق و تصفیه شدن آن اشاره میکند:
دل آهنم چو آتش چه خوش است در منارش نه که آینه شود خوش چو در او صفا درآمد
«دل آهنی (سخت و نفوذناپذیر) من، مانند آتش (مذوب و سوزان) چقدر زیباست در کورهاش (منار، جایی که فلز در آن ذوب میشود)،» «مگر نه این که آینه وقتی پاکی (صفا) در آن وارد شد، زیبا و دلنشین میشود؟» این بیت، بیانگر تحول دل سخت و آهنی عاشق به واسطهی عشق، که گداخته و پاک میشود، و مانند آینهای شفاف، زیبایی معشوق را منعکس میکند.
مولانا به قدرت عشق در دگرگونسازی رنجها به راحتی و صفات بشری به صفات الهی اشاره میکند:
به چه نوع شکر گویم که شکرستان شکرم ز در جفا برون شد ز در وفا درآمد
«چگونه شکر (سپاسگزاری) گویم که (وجودم) شکرستان شکر (سرشار از شکرگزاری) شده است؟» «از در ستم (جفا) خارج شد (و رها گشت) و از در وفاداری (وفا) وارد شد (و به آن رسید).» این بیت، بیان تحول عمیق درونی عاشق که رنجها و جفاها تبدیل به وفاداری و شکرگزاری شدهاند.
همه جورها وفا شد همه تیرگی صفا شد صفت بشر فنا شد صفت خدا درآمد
«تمام ستمها (جورها) به وفاداری (وفا) تبدیل شد، تمام تاریکیها به روشنایی (صفا) مبدل گشت،» «صفت بشری (انسان) فانی شد و صفت خداوند (الهی) در آن وارد گشت.» این بیت، اوج بیان فنای فیالله و بقای بالله؛ باطن انسان چنان دگرگون میشود که صفات بشری از بین رفته و صفات الهی در او متجلی میگردد.
همه نقشها برون شد همه بحر آبگون شد همه کبریا برون شد همه کبریا درآمد
«تمام نقشها (کثرات و تعینات) از بین رفت، تمام دریا (هستی) آبگون (یکسان و یکپارچه) شد،» «تمام تکبر و خودبینی (کبریا) از بین رفت (برون شد) و تمام عظمت و کبریایی (الهی) وارد شد (درآمد).» این بیت، توصیف فنای کثرتها و نقشهای ظاهری و ظهور وحدت حقیقی؛ همچنین فنای خودبینی انسان و ظهور عظمت الهی در وجود او.
مولانا به وحدت موجودات در پرتو فیض الهی و رسیدن به آب حیات اشاره میکند:
همه خانهها که آمد در آن به سوی دریا چو فزود موج دریا همه خانهها درآمد
«تمام خانهها (وجودهای فردی) که به سوی دریا (هستی واحد) آمدند،» «چون موج دریا (فیض الهی) فزونی یافت، تمام خانهها (در آن دریا) غرق شدند (وارد دریا شدند و به وحدت رسیدند).» این بیت، استعاره از وحدت وجود؛ موجودات فردی (خانهها) در دریای وجود (وحدت الهی) محو میشوند.
همه خانهها یکی شد دو مبین به آب بنگر که جدا نیند اگر چه که جدا جدا درآمد
«تمام خانهها (وجودها) یکی شدند، (پس) دوتا مبین و به آب (وحدت) نگاه کن،» «که (آنها) جدا نیستند، اگرچه که جدا جدا ظاهر شدند.» این بیت، تأکید بر وحدت موجودات در حقیقت؛ با وجود ظاهرِ کثرت، در اصل همه یکی هستند و با دیدهی وحدت باید به آنها نگریست.
همه کوزهها بیارید همه خنبها بشویید که رسید آب حیوان و چنین سقا درآمد
«تمام کوزهها (ظرفهای وجود) را بیاورید، تمام خمها (ظرفهای دل) را بشویید (و پاک کنید)،» «که آب حیات (فیض الهی) رسید و چنین ساقی (سقا) (شمس تبریزی) وارد شد.» این بیت، دعوت به آمادهسازی ظرف وجود برای دریافت فیض الهی (آب حیات) که توسط ساقی عشق (شمس تبریزی) آورده شده است.
این غزل با بیانی رمزآلود و پر از استعاره، به اوج تجربهی عرفانی و وحدت وجودی در پرتو عشق الهی میپردازد. مولانا در این ابیات، تحولات عمیق درونی عاشق، فنای کثرات و ظهور وحدت، و رسیدن به حیات ابدی و فیض جاودان را به تصویر میکشد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر