مطالب پیشنهادی![]()
قند بگشا ای صنم تا عیش را شیرین کند
هین که آمد دود غم تا خلق را غمگین کند
ای تو رنگ عافیت زیرا که ماه از خاصیت
سنگها را لعل سازد میوه را رنگین کند
پرده بردار ای قمر پنهان مکن تنگ شکر
تا بر سیمین تو احوال ما زرین کند
عشق تو حیران کند دیدار تو خندان کند
زانک دریا آن کند زیرا که گوهر این کند
از میان دل صبوحی کآفتابت تیغ زد
گردن جان را بزن گر چرخ را تمکین کند
چشم تو در چشمها ریزد شرابی کز صفا
زان سوی هفتاد پرده دیده را ره بین کند
گر شبی خلوت کنی گویم من اندر گوش تو
لطفهایی را که با ما شه صلاح الدین کند
غزل ۷۳۹ مولانا، غزلی سرشار از شوق و تمنای وصل با معشوق است. مولانا در این غزل، از معشوق میخواهد که با جلوهگری و فیضبخشی خود، حزن و اندوه را از دلها بزداید و شیرینی وصال را نصیب عاشقان کند. او با استعارههای بدیع، به قدرت عشق و تأثیر آن بر تبدیل حالات مختلف به کمالات اشاره میکند و در نهایت، به لطف و عنایت شمسالدین (یا صلاحالدین زرکوب) اشاره دارد.
مولانا غزل را با درخواست از معشوق برای آشکار ساختن جمال و فیض خود آغاز میکند:
قند بگشا ای صنم تا عیش را شیرین کند هین که آمد دود غم تا خلق را غمگین کند
«ای صنم (معشوق زیبا)، قند (شیرینی جمال و کلامت) را بگشا (و آشکار کن) تا زندگی (عیش) را شیرین کند،» «بشتاب (هین)، که دود غم (هوای غم و اندوه) آمده است تا مردم را غمگین کند.» این بیت، دعوت از معشوق برای تجلی و رفع غم و اندوه از طریق شیرینی وصال و کلام خود.
ای تو رنگ عافیت زیرا که ماه از خاصیت سنگها را لعل سازد میوه را رنگین کند
«ای تو (معشوق) که خود رنگ عافیت (سلامتی و رستگاری) هستی، زیرا که (همانند) ماه (یا ماهیت کیمیاگری معشوق) از خاصیت خود،» «سنگها را به لعل (یاقوت، گرانبها) تبدیل میکند و میوهها را رنگین (زیبا و رسیده) میسازد.» این بیت به قدرت کیمیاگری و تأثیر معشوق بر تبدیل ناچیزها به گرانبها و کمال بخشیدن به موجودات، همانند ماه که بر رشد و رنگ گرفتن میوهها تأثیر دارد.
پرده بردار ای قمر پنهان مکن تنگ شکر تا بر سیمین تو احوال ما زرین کند
«ای قمر (معشوق چون ماه)، پرده (حجاب) بردار و تنگ شکر (لب شیرین و دهان پر از کلام شیرینت) را پنهان مکن،» «تا بر (وجود) سیمین تو (چهرهی روشن و نقرهفام معشوق)، احوال ما (عاشقان) را زرین (گرانبها و نورانی) کند.» این بیت، تکرار درخواست برای رفع حجاب و تأثیر فیض معشوق بر دگرگون کردن احوال عاشق از پستی به کمال.
مولانا به قدرت شگرف عشق و دیدار معشوق اشاره میکند:
عشق تو حیران کند دیدار تو خندان کند زانک دریا آن کند زیرا که گوهر این کند
«عشق تو (انسان را) حیران و مبهوت میکند و دیدار تو (انسان را) خندان و شاد میسازد،» «زیرا (عشق تو مانند) دریاست که آن (حیرتافکنی و عظمت) را انجام میدهد، چرا که (از دل) دریا گوهر (خندانکننده و باارزش) بیرون میآید (که دیدار توست).» این بیت، به ماهیت دوگانهی عشق و دیدار معشوق؛ عشق موجب حیرت و دیدار موجب شادی است، همانند دریا که منبع عظمت (حیرتافکن) و گوهر (شادیآفرین) است.
از میان دل صبوحی کآفتابت تیغ زد گردن جان را بزن گر چرخ را تمکین کند
«از میان دل صبحگاهان (صبوحی، کنایه از لحظهی تجلی و بمالش)، که آفتاب (جمال معشوق) با تیغ (تأثیر قاطع خود) در آن زد،» «گردن جان را بزن (فنا کن) اگر (آن جان) بخواهد چرخ (محدودیتهای دنیوی) را تمکین کند (در برابر دنیا و تعلقات آن سر تسلیم فرود آورد).» این بیت، دعوت به فنای جان در لحظهی تجلی معشوق و رهایی از تعلقات دنیوی.
مولانا به قدرت بصیرتبخش نگاه معشوق اشاره میکند:
چشم تو در چشمها ریزد شرابی کز صفا زان سوی هفتاد پرده دیده را ره بین کند
«چشم تو (نگاه نافذ و پرفیض معشوق) در چشمها شرابی (معرفت و بینش) میریزد که از شدت صفا و پاکی،» «از آن سوی هفتاد پرده (حجابهای ظلمانی) نیز دیده (بصیرت باطنی) را راهبین (بصیر و بینا) میکند.» این بیت، به قدرت نگاه معشوق در اعطای بصیرت معنوی و کنار زدن حجابها تا رسیدن به حقیقت.
مولانا در بیت پایانی، به لطف و عنایت صلاحالدین زرکوب اشاره میکند:
گر شبی خلوت کنی گویم من اندر گوش تو لطفهایی را که با ما شه صلاح الدین کند
«اگر شبی خلوت کنی (و فرصتی دست دهد)، من در گوش تو خواهم گفت،» «لطفها و عنایاتی را که پادشاه (شه) صلاحالدین (زرکوب) با ما میکند.» این بیت، اشاره به الطاف و عنایات خاص صلاحالدین زرکوب (که پیر و مراد مولانا پس از شمس بود) که از فرط عظمت، باید در خلوت و به آهستگی بیان شود.
این غزل با بیانی لطیف و در عین حال قدرتمند، به نقش محوری معشوق (یا پیر کامل) در تحول روحی انسان و رسیدن به مقام شیرین وصال و بصیرت باطنی میپردازد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر