مطالب پیشنهادی![]()
دیر آمدهای سفر مکن زود
ای مایه هر مراد و هر سود
ای ز آتش عزم رفتن تو
از بینیها برآمده دود
هر عود تلف شود ز آتش
در آتش توست عید هر عود
اومید تو هر دمی بگوید
دستت گیرم به فضل خود زود
اما تو مگو که جهد و کوشش
سودم نکند که بودنی بود
معزول مکن تو قدرتم را
من بسته نیم چو تار در پود
هر لحظه بکاهمت چو خواهم
وز فضل توانمت بیفزود
بربند دهان ز گفت و سر نه
در سجده دوست کوست مسجود
غزل ۷۱۶ مولانا، غزلی پر از تذکر و هشدار از جانب معشوق (حق تعالی) به عاشق و سالک است. مولانا در این غزل، بر ارادهی مطلق الهی، بیحاصلی تلاشهای صرفاً انسانی بدون مدد حق، و لزوم تسلیم و توکل در برابر مشیت الهی تأکید میکند. لحن غزل، ترکیبی از عتاب و مهربانی است که عاشق را به سوی فهم عمیقتر از جایگاه خود در برابر ارادهی الهی رهنمون میسازد.
مولانا غزل را با درخواست از معشوق برای نماندن آغاز میکند:
دیر آمدهای سفر مکن زود ای مایه هر مراد و هر سود
این بیت را میتوان از دو منظر نگریست:
ای ز آتش عزم رفتن تو از بینیها برآمده دود
«ای (معشوق/سالک) که از آتش عزم و ارادهی رفتن تو،» «دود از بینیها (و جانهای) مردم (عاشقان/عوام) برآمده است (یعنی موجب درد و رنج و آه آنها شده است).» این بیت به تأثیر عمیق تصمیم به جدایی (چه از جانب معشوق و چه از جانب سالک) بر دیگران اشاره دارد.
مولانا به فنای در عشق و امید به لطف خداوند میپردازد:
هر عود تلف شود ز آتش در آتش توست عید هر عود
«هر عود (مادهی خوشبوکننده) در آتش میسوزد و نابود میشود،» «(اما) در آتش (عشق) تو (معشوق)، سوزاندن هر عود (فنای هر عاشق) به مثابهی جشن (عید) است (زیرا به بقای جاودان در تو منجر میشود).» این بیت به فنای عاشق در معشوق که با وجود ظاهراً تلخ، در حقیقت مایهی بقا و شادی جاودان است.
اومید تو هر دمی بگوید دستت گیرم به فضل خود زود
«امید (امید به رحمت) تو (الهی) در هر لحظه (به عاشق) میگوید،» «به زودی دستت را با فضل و کرم خود میگیرم.» این بیت به نوید همیشگی لطف و رحمت الهی به بندگان و عاشقان، که همواره دستگیر آنهاست.
مولانا به قدرت و ارادهی مطلق خداوند اشاره میکند و به عاشق تذکر میدهد:
اما تو مگو که جهد و کوشش سودم نکند که بودنی بود
«اما تو (ای بنده/عاشق) اینگونه مگو که تلاش و کوشش،» «سودی برایم ندارد (و نتیجهای نمیدهد)، چرا که هر چه باید بشود، شده است (و همه چیز مقدر است).» این بیت به خطای انسان در نادیده گرفتن نقش اراده و عمل، به بهانهی تقدیر. مولانا میخواهد بگوید که در کنار تقدیر، تلاش و کوشش نیز مهم است.
معزول مکن تو قدرتم را من بسته نیم چو تار در پود
«(ای بنده،) قدرت مرا (ارادهی الهی) را نادیده نگیر (معزول مکن)،» «من مانند تار و پود (که به هم گره خورده و محدودند) بسته و محدود نیستم (بلکه بیحد و رها هستم).» این بیت، سخن خداوند است که به بنده میگوید قدرت مطلق و بیحد و حصر او را دستکم نگیرد و گمان نکند که همه چیز از پیش تعیین شده و دست او بسته است.
هر لحظه بکاهمت چو خواهم وز فضل توانمت بیفزود
«هر لحظه که بخواهم، (میتوانم) تو را (از هر جهت) بکاهم و کم کنم،» «و با فضل و کرم خود میتوانم تو را (از هر جهت) افزایش دهم (و بیفزایم).» این بیت نیز سخن خداوند است که قدرت مطلق خود را در قبض و بسط احوال بندگان، کاهش و افزایش نعمتها و مراتب آنها، بیان میکند.
مولانا در پایان به لزوم سکوت و تسلیم در برابر حق میپردازد:
بربند دهان ز گفت و سر نه در سجده دوست کوست مسجود
«دهان خود را از سخن گفتن (زیادهگویی و اعتراض) ببند و سر (وجود) خود را بگذار،» «در سجدهی دوست (معشوق حقیقی) که او (تنها) سزاوار سجده (عبادت و تسلیم مطلق) است.» این بیت به دعوت نهایی به سکوت در برابر ارادهی الهی، و تسلیم کامل در برابر حق که یگانه شایستهی پرستش و اطاعت است.
این غزل با لحنی پر معنا، انسان را به تأمل در جایگاه خود در برابر قدرت و ارادهی الهی دعوت میکند و راه رهایی را در تسلیم و توکل به او میداند.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر