مطالب پیشنهادی![]()
بر چرخ سحرگاه یکی ماه عیان شد
از چرخ فرود آمد و در ما نگران شد
چون باز که برباید مرغی به گه صید
بربود مرا آن مه و بر چرخ دوان شد
در خود چو نظر کردم خود را بندیدم
زیرا که در آن مه تنم از لطف چو جان شد
در جان چو سفر کردم جز ماه ندیدم
تا سر تجلّی ازل جمله بیان شد
نُه چرخ فلک جمله در آن ماه فروشد
کشتی وجودم همه در بحر نهان شد
آن بحر بزد موج و خرد باز برآمد
و آوازه درافکند چنین گشت و چنان شد
آن بحر کفی کرد و به هر پاره از آن کف
نقشی ز فلان آمد و جسمی ز فلان شد
هر پاره کف جسم کز آن بحر نشان یافت
در حال گدازید و در آن بحر روان شد
بی دولت مخدومی شمسالحق تبریز
نی ماه توان دیدن و نی بحر توان شد
غزل ۶۴۹ مولانا، غزلی عمیق و پر رمز و راز درباره تجلی معشوق الهی، تجربه فنا، و وحدت وجود است. مولانا در این غزل، سیر و سلوک عاشق را از مشاهدهی خارجی تا فنای کامل در معشوق و درک وحدت هستی به تصویر میکشد. او بر نقش شمس تبریزی به عنوان راهبر و واسطهی این تجربه تأکید میکند.
مولانا غزل را با بیان ظهور ناگهانی و ربودن عاشق توسط معشوق آغاز میکند:
بر چرخ سحرگاه یکی ماه عیان شد از چرخ فرود آمد و در ما نگران شد
“در آسمان سحرگاه، یک ماه (معشوق نورانی) آشکار شد.” “(آن ماه) از آسمان فرود آمد و در ما (وجود عاشق) نگریست (به ما توجه کرد).” این بیت به تجلی ناگهانی و پرفیض معشوق در سپیدهدم معنوی و عنایت او به عاشق، اشاره دارد.
چون باز که برباید مرغی به گه صید بربود مرا آن مه و بر چرخ دوان شد
“همانند باز که مرغی را هنگام شکار میرباید،” “آن ماه (معشوق) مرا ربود و (دوباره) به سوی آسمان (عالم الوهیت) دوان شد (و مرا نیز با خود برد).” این بیت به جذب ناگهانی و قدرتمند عاشق توسط معشوق و عروج او به عالم بالا در پی این جذبه، تأکید دارد. این “ربودن” اشاره به بیخودی و فنای اختیاری عاشق دارد.
مولانا به تجربه فنای وجود و وحدت با معشوق اشاره میکند:
در خود چو نظر کردم خود را بندیدم زیرا که در آن مه تنم از لطف چو جان شد
“وقتی در خود نظر کردم (درونبینی کردم)، خود را ندیدم (وجود خود را فانی دیدم).” “زیرا در آن ماه (معشوق یا نور او)، جسم من از لطف و عنایت او مانند جان (لطیف و بیجسم) شد.” این بیت به تجربهی فنای جسمانی و حسی در نور معشوق و تبدیل شدن جسم به جان در پرتو لطف الهی، اشاره دارد.
در جان چو سفر کردم جز ماه ندیدم تا سر تجلّی ازل جمله بیان شد
“وقتی در جان (عمیقتر از جسم) سفر کردم (سیر درونی نمودم)، جز آن ماه (معشوق) چیزی ندیدم.” “تا راز تجلی ازلی (وحدت وجود و حقایق الهی) به طور کامل (جمله) بیان شد (و آشکار گشت).” این بیت به فنای کامل در معشوق و درک وحدت وجود در اعماق جان، به گونهای که جز حقیقت مطلق چیزی دیده نمیشود، تأکید دارد.
مولانا به غرق شدن در بحر وجود و ظهور کثرات اشاره میکند:
نُه چرخ فلک جمله در آن ماه فروشد کشتی وجودم همه در بحر نهان شد
“نُه چرخ فلک (تمام عالم هستی با عظمتش) همگی در آن ماه (نور حقیقت) فرو رفت (و محو شد).” “کشتی وجودم نیز همگی در آن دریای (وحدت) پنهان شد (فانی گشت).” این بیت به محو شدن تمام کثرات عالم و وجود فردی عاشق در دریای بیکران وحدت الهی، اشاره دارد.
آن بحر بزد موج و خرد باز برآمد و آوازه درافکند چنین گشت و چنان شد
“آن دریا (بحر وحدت) موجی زد و خرد (عقل جزئی) دوباره آشکار شد (از حالت فنا بیرون آمد).” “و (عقل) آوازه درانداخت (شروع به سخن گفتن کرد) که “چنین شد و چنان شد” (به بیان کثرات و جزئیات پرداخت).” این بیت به بازگشت عقل جزئی پس از تجربه فنا و پرداختن دوبارهی آن به کثرات و دوگانگیها، اشاره دارد.
آن بحر کفی کرد و به هر پاره از آن کف نقشی ز فلان آمد و جسمی ز فلان شد
“آن دریا (بحر وحدت) کفی (موجی سطحی) ایجاد کرد، و از هر پارهی آن کف،” “نقشی از فلان (یعنی صورتی از یک شخص) آمد و جسمی از فلان (یعنی بدن یک شخص دیگر) شد (و کثرات پدیدار گشت).” این بیت به ظهور کثرات و موجودات مختلف از دریای وحدت الهی، به مثابه کف روی دریا، اشاره دارد.
هر پاره کف جسم کز آن بحر نشان یافت در حال گدازید و در آن بحر روان شد
“هر پارهی کف (جسم) که از آن دریا (وحدت) نشان و اثری یافت (از آن حقیقت خبر یافت)،” “فوراً ذوب شد (گدازید) و در همان دریا (وحدت) روان گشت (و دوباره فانی شد).” این بیت به فنای دوبارهی هر جزو که از حقیقت آگاه میشود، در همان دریای وحدت، تأکید دارد و نشان میدهد که کثرات نیز در نهایت به وحدت بازمیگردند.
مولانا در پایان غزل، به نقش محوری شمس تبریزی اشاره میکند:
بی دولت مخدومی شمسالحق تبریز نی ماه توان دیدن و نی بحر توان شد
“بدون لطف و هدایت استاد (مخدوم) شمسالحق تبریز،” “نه آن ماه (معشوق) را میتوان دید و نه میتوان آن دریای (وحدت) شد (و در آن فانی گشت).” این بیت به نقش حیاتی شمس تبریزی به عنوان راهنما و واسطهی فیض در رسیدن عاشق به تجربهی شهود ماه معشوق و فنا در بحر وحدت، اشاره دارد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر