مطالب پیشنهادی![]()
ای دوست! شکر بهتر یا آنک شکر سازد؟
خوبیِ قمر بهتر یا آنک قمر سازد؟
ای باغ! تویی خوشتر یا گلشنِ گل در تو؟
یا آنک برآرد گُل صد نرگس تر سازد؟
ای عقل! تو به باشی در دانش و در بینش
یا آنک به هر لحظه صد عقل و نظر سازد؟
ای عشق! اگر چه تو آشفته و پُرتابی
چیزیست که از آتش بر عشق کمر سازد
بیخود شدهی آنم سرگشته و حیرانم
گاهیم بسوزد پر گاهی سر و پر سازد
دریای دل از لطفش پُر خسرو و پُر شیرین
وز قطره اندیشه صد گونه گهر سازد
آن جمله گهرها را اندر شکند در عشق
وان عشق عجایب را هم چیز دگر سازد
شمسالحق تبریزی چون شمس دل ما را
در فعل کند تیغی در ذات سپر سازد
غزل ۶۲۸ مولانا، غزلی عمیق و پرسشگونه است که بر برتری خالق و آفریننده بر مخلوق، و برتری منشأ و اصل بر جلوه و فرع تأکید دارد. مولانا در این غزل، با سلسلهای از پرسشهای بلاغی، خواننده را به تفکر در مبدأ هستی، قدرت عشق، و نقش عشق در تبدیل شدن و فنای در حق دعوت میکند. او همچنین، به تأثیر شمس تبریزی در این دگرگونیهای وجودی اشاره دارد.
مولانا غزل را با طرح پرسشهایی دربارهی برتری خالق آغاز میکند:
ای دوست! شکر بهتر یا آنک شکر سازد؟ خوبیِ قمر بهتر یا آنک قمر سازد؟
“ای دوست! آیا خود شکر بهتر است یا کسی که شکر را میسازد؟” “آیا زیبایی ماه بهتر است یا کسی که ماه را میآفریند؟” این بیتها، پرسشهایی اساسی برای هدایت به سوی قدرت و عظمت خالق هستند. پاسخ آشکار است: سازنده و آفریننده همواره بر مخلوق و ساختهی خود برتری دارد.
ای باغ! تویی خوشتر یا گلشنِ گل در تو؟ یا آنک برآرد گُل صد نرگس تر سازد؟
“ای باغ! آیا تو (که مکانی برای رویش هستی) خوشتر هستی یا گلستانی از گلهایی که در تو روییدهاند؟” “یا آن (خالق) که گل را میرویاند و صدها نرگس تازه را میآفریند؟” این بیت نیز بر منشأ اصلی آفرینش و آفریننده بودن معشوق الهی، و برتری او بر تمام جلوههای طبیعی تأکید دارد.
ای عقل! تو به باشی در دانش و در بینش یا آنک به هر لحظه صد عقل و نظر سازد؟
“ای عقل! آیا تو در دانش و بینش برتر هستی،” “یا آن (خالق) که در هر لحظه صدها عقل و دیدگاه (نظر) میآفریند؟” این بیت به محدودیتهای عقل جزئی در برابر عقل کل و قدرت آفرینشگری بینهایت حق که منشأ تمام عقلها و دانشهاست، اشاره دارد.
مولانا به قدرت بینظیر عشق و تأثیر آن میپردازد:
ای عشق! اگر چه تو آشفته و پُرتابی چیزیست که از آتش بر عشق کمر سازد
“ای عشق! اگرچه تو (در ظاهر) آشفته و پرتاب و بیقرار هستی،” “چیزی (حقیقتی والاتر) وجود دارد که از (شعلهی) آتش (خودش)، بر عشق نیز کمر میسازد (بر آن تسلط مییابد و آن را کنترل میکند یا از آن برمیخیزد).” این بیت به مقام برتر ذات الهی (که منشأ عشق است) اشاره دارد؛ یا اینکه عشق خود از آتشی برآمده که او را قدرتمند ساخته است. این “چیزی” میتواند ذات حق یا اراده و تجلیات مطلق او باشد که حتی عشق را نیز در بر میگیرد.
بیخود شدهی آنم سرگشته و حیرانم گاهیم بسوزد پر گاهی سر و پر سازد
“من از (عشق) آن (معشوق) بیخود شده و سرگشته و حیران هستم.” “گاهی پر (هستی و توان) مرا میسوزاند و گاهی (از نو) سر و پر (وجود کامل) میآفریند.” این بیت به فنا و بقای متناوب عاشق در پرتو عشق معشوق اشاره دارد؛ عشق هم او را فانی میکند و هم از نو زنده میسازد.
مولانا به فیض الهی و زایش گوهرهای معنوی میپردازد:
دریای دل از لطفش پُر خسرو و پُر شیرین وز قطره اندیشه صد گونه گهر سازد
“دریای دل (عاشق) از لطف و کرم او (معشوق)، پر از (داستانهای) خسرو و شیرین (عشقهای شورانگیز) میشود.” “و از (حتی) قطرهای از اندیشهی او (معشوق)، صدها گونه گوهر (معرفت و حقیقت) میآفریند.” این بیت به تأثیر فیض و لطف معشوق در پربار کردن دل و زایش معارف و حقایق بیشمار حتی از کوچکترین اشارهی او اشاره دارد.
آن جمله گهرها را اندر شکند در عشق وان عشق عجایب را هم چیز دگر سازد
“آن همه گوهرها (معارف و حقایق) را در مسیر عشق از بین میبرد (در عشق فانی میکند).” “و آن عشق، خود این عجایب (گوهرها و معارف) را نیز به چیزی دیگر تبدیل میکند (یعنی عشق از همه چیز برتر است و همه را در خود فانی میسازد).” این بیت به مقام والای عشق که حتی بر گوهرهای معرفت نیز برتری دارد و همه را در خود محو میکند، و سپس به چیزی والاتر تبدیل مینماید، اشاره دارد.
مولانا در پایان غزل، شمس تبریزی را میستاید و به مقام او اشاره میکند:
شمسالحق تبریزی چون شمس دل ما را در فعل کند تیغی در ذات سپر سازد
“شمسالحق تبریزی، مانند خورشید (شمس)، دل ما را” “در عمل و تأثیرگذاری، (مانند) شمشیری (برنده و قاطع) میکند، اما در ذات (و حقیقت)، سپر (حافظ و نگهدارنده) میسازد.” این بیت به تأثیر دوگانهی شمس تبریزی اشاره دارد: او از یک سو باعث جدایی و بریدن از تعلقات میشود (شمشیر) و از سوی دیگر، ذات او محافظ و پناهگاه (سپر) است.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر