مطالب پیشنهادی![]()
سعادتجو دگر باشد و عاشق خود دگر باشد
ندارد پای عشق او کسی کش عشق سر باشد
مراد دل کجا جوید بقای جان کجا خواهد
دو چشم عشق پرآتش که در خون جگر باشد
ز بدحالی نمینالد دو چشم از غم نمیمالد
که او خواهد که هر لحظه ز حال بد بتر باشد
نه روز بخت میخواهد نه شب آرام میجوید
میان روز و شب پنهان دلش همچون سحر باشد
دو کاشانهست در عالم یکی دولت یکی محنت
به ذات حق که آن عاشق از این هر دو به درباشد
ز دریا نیست جوش او که در بس یتیمست او
از این کان نیست روی او اگر چه همچو زر باشد
دل از سودای شاه جان شهنشاهی کجا جوید
قبا کی جوید آن جانی که کشته آن کمر باشد
اگر عالم هما گیرد نجوید سایهاش عاشق
که او سرمست عشق آن همای نام ور باشد
اگر عالم شکر گیرد دلش نالان چو نی باشد
وگر معشوق نی گوید گدازان چون شکر باشد
ز شمس الدین تبریزی مقیم عشق میگویم
خداوندا چرا چندین شهی اندر سفر باشد
سعادتجو دگر باشد و عاشق خود دگر باشد ندارد پای عشق او کسی کش عشق سر باشد
مراد دل کجا جوید بقای جان کجا خواهد دو چشم عشق پرآتش که در خون جگر باشد
ز بدحالی نمینالد دو چشم از غم نمیمالد که او خواهد که هر لحظه ز حال بد بتر باشد
نه روز بخت میخواهد نه شب آرام میجوید میان روز و شب پنهان دلش همچون سحر باشد
دو کاشانهست در عالم یکی دولت یکی محنت به ذات حق که آن عاشق از این هر دو به درباشد
ز دریا نیست جوش او که در بس یتیمست او از این کان نیست روی او اگر چه همچو زر باشد
دل از سودای شاه جان شهنشاهی کجا جوید قبا کی جوید آن جانی که کشته آن کمر باشد
اگر عالم هما گیرد نجوید سایهاش عاشق که او سرمست عشق آن همای نام ور باشد
اگر عالم شکر گیرد دلش نالان چو نی باشد وگر معشوق نی گوید گدازان چون شکر باشد
ز شمس الدین تبریزی مقیم عشق میگویم خداوندا چرا چندین شهی اندر سفر باشد
غزل ۵۸۶ مولانا، غزلی عمیق در توصیف عاشق حقیقی و تفاوت او با سعادتجویان عادی است. مولانا در این غزل، بر رهایی عاشق از هرگونه طلب دنیوی و اخروی، پذیرش رنج در راه عشق، و فنای کامل او در معشوق تأکید میکند. او در نهایت، با لحنی پرسشگرانه، به دوری شمس تبریزی اشاره میکند.
مولانا غزل را با بیان تفاوت اساسی میان سعادتجویان و عاشقان آغاز میکند:
سعادتجو دگر باشد و عاشق خود دگر باشد ندارد پای عشق او کسی کش عشق سر باشد
“سعادتجو (کسی که به دنبال خوشبختی و منفعت خویش است) یک چیز است، و عاشق خود چیز دیگری.” این دو با هم تفاوت بنیادی دارند. “کسی که عشق، سر و سامان او (منشأ و حاکم بر وجودش) باشد، دیگر پای (میل و قدم) برای چیزی غیر از عشق ندارد.” این بیت به خلوص و تکقطبی بودن عشق حقیقی اشاره دارد؛ عاشق تنها به عشق و معشوق میاندیشد.
مراد دل کجا جوید بقای جان کجا خواهد دو چشم عشق پرآتش که در خون جگر باشد
“عاشق چه نیازی به مراد دل (آرزوهای شخصی) یا بقای جان (جاودانگی خویش) دارد؟” “زیرا دو چشم عشق او پر از آتش (سوز و شور) است” و “در خون جگر (رنج و فداکاری) غرق شده است.” این بیت به فنای عاشق از آرزوهای شخصی و حتی میل به بقای خود اشاره دارد، زیرا هدف او تنها عشق و فنا در معشوق است.
ز بدحالی نمینالد دو چشم از غم نمیمالد که او خواهد که هر لحظه ز حال بد بتر باشد
“عاشق از بدحالی و رنج نمینالد” و “چشمهایش را از غم نمیمالد” (اشاره به اشک ریختن و ناله از غم). “زیرا او (عاشق واقعی) حتی میخواهد که هر لحظه حالش از حال بد نیز بدتر شود.” این بیت به رضایت کامل عاشق از رنج و درد در راه عشق و میل او به تحمل سختیهای بیشتر برای رسیدن به کمال اشاره دارد.
نه روز بخت میخواهد نه شب آرام میجوید میان روز و شب پنهان دلش همچون سحر باشد
“عاشق نه به دنبال روز اقبال و خوشبختی است و نه آرامش شب را میجوید.” “دل او، در میان روز و شب (در هر زمان و مکانی) پنهان و همچون سحر (روشن و بیدار) است.” این بیت به رهایی عاشق از قید زمان و مکان و آرزوهای دنیوی و برخورداری از دلی همواره بیدار و نورانی اشاره دارد.
مولانا در این بخش به تعالی عاشق از دو جهان و بینیازی او از ظاهر میپردازد:
دو کاشانهست در عالم یکی دولت یکی محنت به ذات حق که آن عاشق از این هر دو به درباشد
“دو خانه در عالم وجود دارد: یکی دولت (شادکامی و سعادت) و دیگری محنت (رنج و غم).” “به ذات حق قسم که آن عاشق (واقعی) از این هر دو (دولت و محنت) خارج است” (یعنی نه به دنبال دولت است و نه از محنت میهراسد؛ فراتر از هر دو قرار دارد). این بیت به رهایی عارف واصل از دلبستگیها و ترسهای دنیوی و اخروی اشاره دارد.
ز دریا نیست جوش او که در بس یتیمست او از این کان نیست روی او اگر چه همچو زر باشد
“شور و هیجان عاشق از دریا (کثرات دنیوی) نیست، زیرا دریا (با وجود گوهرهای بیشمارش) در برابر او بسیار ناچیز و یتیم است.” “روی و ظاهر او از این معدن (دنیوی) نیست، اگرچه مانند طلا (ارزشمند) باشد.” این بیت به الهی بودن منشأ شور و شوق عاشق و بینیازی او از ارزشهای مادی اشاره دارد؛ او فراتر از مادیات است.
دل از سودای شاه جان شهنشاهی کجا جوید قبا کی جوید آن جانی که کشته آن کمر باشد
“هنگامی که دل در سودای (عشق) شاه جان (معشوق الهی) است، “دیگر کجا به دنبال پادشاهی (دنیوی) میگردد؟” “چگونه جانی که کشتهی آن کمر (کمند عشق معشوق یا کمربند بندگی او) شده است، “به دنبال قبا (لباس فاخر و نماد قدرت دنیوی) میگردد؟” این بیت به از خودگذشتگی کامل عاشق و بیاعتنایی او به قدرت و شکوه دنیوی در برابر عشق الهی اشاره دارد.
مولانا بر سرمستی عاشق از معشوق و راز نهفته در دل او تأکید میکند:
اگر عالم هما گیرد نجوید سایهاش عاشق که او سرمست عشق آن همای نام ور باشد
“اگر تمام عالم زیر سایهی هما (پرندهی سعادتبخش و نماد خوشبختی دنیوی) قرار گیرد، “عاشق به دنبال سایهی آن نمیرود.” “زیرا او سرمست عشق آن همای نامور (همای حقیقت یا معشوق الهی) است” (که برتر از هماهای دنیوی است). این بیت به فنای عاشق از آرزوهای دنیوی و بسنده کردن به عشق الهی اشاره دارد.
اگر عالم شکر گیرد دلش نالان چو نی باشد وگر معشوق نی گوید گدازان چون شکر باشد
“اگر تمام عالم شکر (شادی و شیرینی دنیوی) را به او دهد، ” دلش همچنان نالان و بیقرار مانند نی (اشاره به فراق) است.” اما “اگر معشوق ‘نی’ (کنایه از ‘هستی نیستم’ یا ‘نیست شو’) بگوید، “دلش مانند شکر ذوب و گداخته میشود” (از شیرینی فنا و تسلیم در برابر معشوق). این بیت به بیاعتنایی عاشق به لذتهای دنیوی و ذوب شدن او در برابر فرمان معشوق اشاره دارد.
مولانا در پایان غزل، مانند بسیاری از غزلیاتش، به شمس تبریزی اشاره میکند و گلهمند میشود:
ز شمس الدین تبریزی مقیم عشق میگویم خداوندا چرا چندین شهی اندر سفر باشد
“من (مولانا)، از عشق پایدار و مقیم شمسالدین تبریزی سخن میگویم.” “خداوندا، چرا این پادشاه (شمس تبریزی) “اینگونه همیشه در سفر و دور از من است؟” این بیت به شیدایی مولانا به شمس تبریزی و حسرت او از دوری معشوق و مرشدش اشاره دارد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر