کوه نیم سنگ نیم چونک گدازان نشوم
دیدم جمعیت تو چونک پریشان نشوم
کوه ز کوهی برود سنگ ز سنگی بشود
پس من اگر آدمیم کمتر از ایشان نشوم
آهن پولاد و حجر در کف تو موم شود
من که همه موم توام چونک بدین سان نشوم
این غزل کوتاه مولانا، بیانگر قدرت تحولبخش عشق الهی و مقام فنای عاشق در معشوق است. مولانا خود را برتر از کوه و سنگ میداند، زیرا این اجسام نیز تحت تأثیر تغییر قرار میگیرند، اما او با دیدن “جمعیت” (حضور و کمال) معشوق، از هرگونه پریشانی رها شده است. غزل بر انعطافپذیری و آمادگی کامل عاشق برای ذوب شدن در ارادهی حق تأکید میکند و در نهایت، به لطف و قدرت معشوق در نرم کردن سختترین چیزها و همراهی عاشق با این تحول اشاره دارد.
غزل با نفی طبیعت بیجان و تأکید بر پایداری درونی آغاز میشود: “کوه نیم سنگ نیم چونک گدازان نشوم / دیدم جمعیت تو چونک پریشان نشوم“. من کوه نیستم، سنگ نیستم که (از عشق تو) گداخته (متحول) نشوم. (چرا گداخته نمیشوم؟) چون حضور و کمال تو را (جمعیت تو) دیدم، پس از آن پریشان و آشفته نمیشوم. (اینجا منظور این است که من جامد نیستم که از عشق تو تغییر نکنم، بلکه تغییر کردهام و این تغییر باعث آرامش و جمعیت خاطر من شده است).
مولانا به برتری مقام انسان در قبول تحول اشاره میکند: “کوه ز کوهی برود سنگ ز سنگی بشود / پس من اگر آدمیم کمتر از ایشان نشوم“. کوه از جای خود برود و سنگ از سنگی دیگر جدا شود (یعنی تغییر و تحول در طبیعت بیجان نیز رخ میدهد). پس اگر من انسان هستم، (چگونه میتوانم) کمتر از آنها (کوه و سنگ) نباشم (یعنی باید بیشتر از آنها پذیرای تغییر و تحول باشم). (اشاره به لزوم پذیرش فنا و تحول در مسیر عشق).
غزل با بیان تسلیم کامل و نرمی عاشق در برابر معشوق پایان مییابد: “آهن پولاد و حجر در کف تو موم شود / من که همه موم توام چونک بدین سان نشوم“. آهن، فولاد و سنگ (سختترین چیزها) در دست تو (ای معشوق) مانند موم نرم میشوند. من که تمام وجودم موم تو هستم (کاملاً نرم و آمادهی شکلگیری در دست توام)، چگونه به این شکل (نرم و مطیع) نباشم؟ (اشاره به آمادگی کامل عاشق برای پذیرش هرگونه اراده و شکلگیری در دست معشوق).
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا