مطالب پیشنهادی![]()
حکم البین بموتی و عمد
رضی الصد بحینی و قصد
فتح الدهر عیون حسد
فر آنی بفناکم و حسد
یهرق العشق دماء حقنت
لیس للعشق قریب و ولد
لکن الموت حیاه لکم
لکن الفقر غناء و رغد
سافروا فی سبل العشق معی
لا تخافن ضلالا و رصد
لا یهولنکم بعدکم
دونکم وفد وصال و مدد
فنسیم طرب اولهم
یهب السالک حولا و جلد
غزل ۱۰۱۴ مولانا، با حال و هوایی عارفانه و زبانی عمدتاً عربی، به موضوع جدایی، فنا در عشق، و سفر معنوی میپردازد. مولانا در این غزل، “حکم جدایی” را همچون مرگی عمدی میبیند و به قضاوت دهر و حسادت آن اشاره میکند. او عشق را نیرویی میداند که خونهای انباشته (در دلها) را میریزد و هیچ خویشاوندی برای آن نیست. غزل تأکید بر این دارد که “مرگ” در راه عشق، عین “زندگی” و “فقر” عین “غنا” است و در نهایت، سالکان را به سفری بیبیم در راه عشق دعوت میکند و وعده میدهد که نسیم طرب (شادی معنوی) به آنها قوت و پایداری میدهد.
مولانا غزل را با حالتی از جدایی و پذیرش آن آغاز میکند:
حکم البین بموتی و عمد رضی الصد بحینی و قصد
«حکم جدایی (البین) با مرگ من و از روی عمد (بموتی و عمد) صادر شد،» «(و) قهر و رویگردانی (الصد) با نابودی و قصد من (بحینی و قصد) راضی شد (و به هدف خود رسید).» این بیت بیانگر شدت جدایی و فراق است که همچون مرگی آگاهانه و عمدی عمل میکند، و اینکه دل به این قهر و نابودی راضی شده است. این جدایی میتواند جدایی عاشق از معشوق یا جدایی روح از تعلقات مادی باشد.
مولانا به قضاوت دهر و واکنش عاشق اشاره میکند:
فتح الدهر عیون حسد فر آنی بفناکم و حسد
«روزگار (الدهر) چشمهای حسادت (عیون حسد) را گشود (و به ما حسد ورزید)،» «اما من به سوی فنای شما (بفناکم: فنا شدن در معشوق) فرار میکنم و حسادت میورزم (به کسانی که در تو فانیاند/یا به خودِ فنا).» این بیت بیانگر حسادت دنیا و زمانه نسبت به عاشق و معشوق، و در مقابل، فرار عاشق به سوی فنا در معشوق به عنوان راه نجات، یا حتی حسرت بر فنای کامل در او.
مولانا به ماهیت خاص عشق میپردازد:
یهرق العشق دماء حقنت لیس للعشق قریب و ولد
«عشق خونهای انباشته (دماء حقنت: خونهایی که در رگها یا دلها جمع شدهاند/کنایه از تعلقات و قید و بندها) را میریزد (یهرق: سرازیر میکند)،» «عشق نه خویشاوندی (قریب) دارد و نه فرزندی (ولد).» این بیت به قدرت عشق در رها کردن انسان از تعلقات و قید و بندهای خونی و نسبی اشاره دارد؛ عشق فراتر از روابط معمول است.
مولانا به پارادوکسهای عرفانی اشاره میکند:
لکن الموت حیاه لکم لکن الفقر غناء و رغد
«اما (آن) مرگ (که در راه عشق است) برای شما عین زندگی (حیاه) است،» «اما (آن) فقر (معنوی) عین غنا (ثروت) و رفاه (رغد) است.» این بیت، بیانگر مهمترین پارادوکسهای عرفانی: فنا در عشق، عین بقا است؛ و بینیازی و فقر معنوی، عین بینهایت ثروت و آسایش است.
مولانا سالکان را به راه عشق دعوت میکند:
سافروا فی سبل العشق معی لا تخافن ضلالا و رصد
«در راههای عشق (سبل العشق) با من سفر کنید (سافروا)،» «از گمراهی (ضلالا) و کمینگاهها (رصد) نترسید (لا تخافن).» این بیت، دعوت به سلوک و پیمودن راه عشق با اطمینان، و نترسیدن از خطرات ظاهری این راه.
مولانا به کمکهای غیبی در راه عشق اشاره میکند:
لا یهولنکم بعدکم دونکم وفد وصال و مدد
«دوری شما (از مقصد یا معشوق) شما را نترساند (لا یهولنکم)،» «هیئتی (وفد) از وصال و یاری (مدد) در پیش روی شما (دونکم) است.» این بیت، امیدبخشی به سالکان است که حتی اگر احساس دوری کنند، از لطف و یاری الهی و وصال بینصیب نخواهند ماند.
مولانا به اولین نشانههای یاری الهی اشاره میکند:
فنسیم طرب اولهم یهب السالک حولا و جلد
«پس نسیم شادی و شور (نسیم طرب) اولین آنها (اولین بخشش و یاری) است،» «(که) به سالک (رهرو راه حق) توانایی (حولا: توانایی حرکت و چارهگری) و پایداری (جلد) میبخشد.» این بیت، بیانگر اولین مرحلهی لطف الهی (نسیم طرب) که به سالک شور و توانایی حرکت و استقامت در راه سلوک میبخشد.
غزل ۱۰۱۴ مولانا، دعوتی شورانگیز به سلوک و فنا در راه عشق الهی است که با زبانی عارفانه و بیانی قاطع بیان میشود. مولانا با آغاز غزل با “حکم البین بموتی و عمد”، از تجربهی تلخ جدایی سخن میگوید که به مثابه مرگی آگاهانه است، اما این مرگ در راه عشق معنا مییابد. او “حسادت دهر” را در برابر عظمت عشق میبیند و راهحل را “فرار به سوی فنای معشوق” میداند.
مولانا “عشق” را نیرویی معرفی میکند که “دماء حقنت” را میریزد، یعنی همهی تعلقات مادی و قید و بندها را از میان برمیدارد، چرا که “لیس للعشق قریب و ولد” و فراتر از روابط دنیایی است. او با تأکید بر پارادوکسهای عرفانی، بیان میکند که “الموت حیاه لکم” و “الفقر غناء و رغد”، که نشاندهندهی ارزش والای فنا و بینیازی در راه حق است.
در ادامه، مولانا با “سافروا فی سبل العشق معی”، سالکان را به پیمودن راه عشق همراه خود و بیبیم از “ضلالا و رصد” دعوت میکند. او وعدهی “وفد وصال و مدد” را در برابر “بعد” میدهد، که نشاندهندهی یاریهای غیبی و الطاف الهی در مسیر سلوک است. در پایان، مولانا “نسیم طرب” (شادی معنوی) را “اولین” یاری الهی میداند که “یهب السالک حولا و جلد”، یعنی به رهروان راه حق توانایی حرکت و استقامت میبخشد. این غزل پیامی از پذیرش جدایی و فنا در راه عشق، توکل به یاری الهی، و دریافت قوت از شادیهای معنوی در مسیر سلوک را در خود جای داده است.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر