مطالب پیشنهادی![]()
شاخ گلی باغ ز تو سبز و شاد
هست حریف تو در این رقص باد
باد چو جبریل و تو چون مریمی
عیسی گُلروی از این هر دو زاد
رقص شما هر دو کلید بقاست
رحمت بسیار بر این رقص باد
تختگه نسل شما شد دماغ
تخت بود جایگه کیقباد
میوهٔ هر شاخ به معده رود
زانک برستهست ز کون و فساد
نعمت ما چو ز مُکّون بود
خلط نگردد به خور و ارتقاد
روزی هر قوم ز باغ دگر
خوان بزرگست تو را ای جواد
قسمت بختست برو بخت جو
بخت به از رخت بود المراد
بس که نسیمی به دل اندر دمید
زآن مدد نور که آرد ولاد
غزل ۱۰۰۳ مولانا، بیانگر جلوههای حیاتبخش الهی در عالم هستی و نقش آن در آفرینش و بقا است. مولانا در این غزل، با تمثیل “شاخ گل” و “باد” و تشبیه به داستان حضرت مریم (س) و عیسی (ع)، به آفرینش معنوی و بقای جانها اشاره میکند. او اهمیت روزی معنوی و لزوم طلب “بخت” الهی را گوشزد میکند و در نهایت، به تأثیر “نور” الهی در آفرینش معنوی میپردازد.
مولانا غزل را با تمثیل شاخ گل و باد آغاز میکند:
شاخ گلی باغ ز تو سبز و شاد هست حریف تو در این رقص باد
«ای (انسان کامل یا مظهر جلوهی الهی)! باغ از تو (به واسطه حضور تو) سبز و شاداب است،» «(و) باد (که نماد نفحات الهی است) در این رقص (زندگی و آفرینش)، همراه (حریف) توست.» این بیت، بیانگر نقش مرکزی انسان کامل در حیات بخشیدن به عالم و همکاری با نفحات الهی.
باد چو جبریل و تو چون مریمی عیسی گُلروی از این هر دو زاد
«باد (نفخه الهی) مانند جبرئیل (پیک وحی) است و تو (ای انسان کامل یا روح لطیف) مانند مریم هستی،» «(و) عیسی (روح الهی و حقیقت پاک)، گلروی (زیبا)، از این هر دو (از نفخه الهی و از وجود لطیف تو) زاده شد (و به ظهور رسید).» این بیت، تشبیه آفرینش معنوی به داستان تولد حضرت عیسی (ع)؛ باد نماد دم الهی است که به واسطه وجود لطیف انسان، حقایق معنوی را متولد میکند.
رقص شما هر دو کلید بقاست رحمت بسیار بر این رقص باد
«رقص (هماهنگی و جلوهگری) شما هر دو (باد و شاخ گل، یا نفخه الهی و انسان کامل)، کلید بقا (جاودانگی و ادامه حیات) است،» «رحمت بسیار بر این رقص (زیبا و حیاتبخش) باد.» این بیت، تأکید بر نقش آفرینشگر و بقابخش این هماهنگی الهی و دعای خیر برای آن.
مولانا به جایگاه عقل و میوههای معنوی اشاره میکند:
تختگه نسل شما شد دماغ تخت بود جایگه کیقباد
«مغز و اندیشه (دماغ) جایگاه پادشاهی و فرمانروایی (تختگه) نسل (یا میوهی) شما (عیسیمانندان معنوی) شد (یعنی مرکز فرمانروایی و تفکر معنوی است)،» «(و) تخت (همیشه) جایگاه پادشاهان بزرگ (کیقباد) بوده است.» این بیت، بیانگر اهمیت جایگاه فکر و اندیشه به عنوان مرکز فرمانروایی معنوی و رشد حقایق والا.
میوهٔ هر شاخ به معده رود زانک برستهست ز کون و فساد
«میوهی (حقیقی و معنوی) هر شاخ (وجود)، به معدهی (جان و روح) میرود (و غذای آن میشود)،» «زیرا (این میوه) از جهان کون و فساد (جهان مادی و فناپذیر) برآمده (و رستهست) (بلکه از عالم بقا و معناست).» این بیت، بیانگر تفاوت میوههای مادی و معنوی؛ میوههای معنوی غذای روح هستند و از عالم بیفنا میآیند.
مولانا به ماهیت نعمتهای الهی و روزیها اشاره میکند:
نعمت ما چو ز مُکّون بود خلط نگردد به خور و ارتقاد
«چون نعمت (رزق معنوی) ما از (خداوند) هستیبخش (مُکّون) است،» «(پس این نعمت) با (هیچ) خوردنی (خور) و فاسدشدنی (ارتقاد: فاسد شدن و گندیدن) مخلوط (خلط) نمیگردد (و همیشه پاک و ناب است).» این بیت، تأکید بر پاکی و ابدیت رزق معنوی که از منبع الهی میآید و هرگز آلوده یا فاسد نمیشود.
روزی هر قوم ز باغ دگر خوان بزرگست تو را ای جواد
«روزی هر قوم (یا هر گروه از انسانها) از باغی دیگر (مخصوص به خودشان است)،» «(اما) برای تو (ای انسان کامل یا ای جواد)، سفرهای بزرگ (خوان بزرگ) گشوده شده است (که بیپایان است).» این بیت، بیانگر تفاوت روزی مادی (محدود) با روزی معنوی (بیحد و مرز) برای انسان کامل.
مولانا به لزوم طلب بخت و تأثیر نور الهی اشاره میکند:
قسمت بختست برو بخت جو بخت به از رخت بود المراد
«(اینها همه) قسمت (و سرنوشت) ناشی از بخت (اقبال و سعادت) است؛ (پس) برو و بخت را بجو،» «(زیرا) بخت (اقبال معنوی) بهتر از رخت (دارایی مادی) است، این است مراد (مقصود).» این بیت، دعوت به طلب سعادت معنوی (بخت) که بر دارایی مادی (رخت) برتری دارد.
بس که نسیمی به دل اندر دمید زآن مدد نور که آرد ولاد
«همین که نسیمی (نفحهای لطیف) در دل (انسان) دمیده شد،» «(این نسیم) از آن کمک نور (الهی) است که (به وسیلهی آن) آفرینش (ولاد: زایش و تولید) صورت میگیرد (و حقایق معنوی متولد میشوند).» این بیت، تأکید بر تأثیر نور الهی (کمک نور) در ایجاد نفحات معنوی در دل و تولد حقایق درونی.
غزل ۱۰۰۳ مولانا، تصویری شکوهمند از آفرینش و بقای معنوی است که در آن، هر موجودی به نحوی در رقص هستی با لطف الهی مشارکت دارد. مولانا با تمثیل “شاخ گل” که “باغ ز تو سبز و شاد” است و “باد” که “حریف” اوست، به هماهنگی عمیق میان موجودات و نفحات الهی اشاره میکند. او سپس این رقص را به داستان حضرت مریم (س) و جبرئیل (ع) تشبیه میکند، جایی که “باد چو جبریل و تو چون مریمی” و “عیسی گُلروی از این هر دو زاد”. این استعارهای عمیق از آفرینش معنوی و تولد حقایق روحانی در دل انسان است که نتیجهی دم و نفخه الهی است. مولانا این هماهنگی را “کلید بقا” میخواند و بر آن رحمت میفرستد.
او “دماغ” (فکر و اندیشه) را “تختگه نسل شما” میداند، به این معنا که معرفت و بصیرت، جایگاه فرمانروایی معنوی است. مولانا میان “میوهی هر شاخ” که “به معده رود” و “میوههای معنوی” تمایز قائل میشود، و تأکید میکند که آنها “زانک برستهست ز کون و فساد” یعنی از عالم بقا میآیند. او “نعمت ما” را که “ز مُکّون” (خداوند) است، پاک و بیخلط میخواند که هرگز فاسد نمیشود. مولانا با اشاره به “روزی هر قوم ز باغ دگر”، به تفاوت روزیهای مادی و معنوی میپردازد و خوان بزرگ و بیحد خود را نشانی از جواد بودن معشوق الهی میداند. در نهایت، مولانا با دعوت به “بخت جو” بودن (طلب سعادت معنوی) که “به از رخت” (مال دنیا) است، به اهمیت بیبدیل این سعادت اشاره میکند و غزل را با بیانی دلنشین از تأثیر “نسیمی” در دل که “زآن مدد نور که آرد ولاد” است، به پایان میرساند. این غزل پیامی از آفرینش و بقای معنوی، نقش هماهنگی الهی، و لزوم طلب سعادت روحانی را در خود جای داده است.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر