مطالب پیشنهادی![]()
شاه ما از جمله شاهان پیش بود و بیش بود
زانک شاهنشاه ما هم شاه و هم درویش بود
شاه ما از پرده برجان چو خود را جلوه کرد
جان ما بیخویش شد زیرا که شه بیخویش بود
شاه ما از جان ما هم دور و هم نزدیک بود
جان ما با شاه ما نزدیک و دوراندیش بود
صاف او بیدرد بود و راحتش بیدرد بود
گلشن بیخار بود و نوش او بینیش بود
یک صفت از لطف شه آن جا که پرده برگرفت
آب و آتش صلح کرد و گرگ دایه میش بود
جان مطلق شد ز نورش صورتی کو جان نداشت
گشت قربان رهش آن کس که او بدکیش بود
نیست میگفتیم اندر هست گفت آری بیا
هست شد عالم از او موقوف یک آریش بود
غزل ۷۵۵ مولانا، غزلی پر از وصف عظمت و صفات بینظیر معشوق (حق تعالی یا شمس تبریزی) است. مولانا در این غزل، به تجلی معشوق و تأثیر آن بر جان عاشق، نزدیکی و دوری او، و قدرت دگرگونکنندهی عشق میپردازد. او با بیان پارادوکسهای عمیق، حقیقت بیهمتای معشوق را به تصویر میکشد که از هر گونه نقص مبراست و حتی نیستی را هستی میبخشد.
مولانا غزل را با ستایش جایگاه بیبدیل معشوق آغاز میکند:
شاه ما از جمله شاهان پیش بود و بیش بود زانک شاهنشاه ما هم شاه و هم درویش بود
«پادشاه ما (معشوق/حق)، از میان تمام پادشاهان، برتر و پیشتر بود،» «زیرا پادشاهِ پادشاهان ما، هم سلطان (در قدرت) بود و هم درویش (در بینیازی و رهایی از تعلقات).» این بیت، به مقام عالی و بیهمتای معشوق اشاره دارد که هم دارای قدرت مطلق سلطانی است و هم از هرگونه نیاز و وابستگی درویشوار رهاست.
مولانا به تأثیر جلوهگری معشوق بر جان عاشق میپردازد:
شاه ما از پرده برجان چو خود را جلوه کرد جان ما بیخویش شد زیرا که شه بیخویش بود
«چون پادشاه ما (معشوق) خود را از پرده (غیب) بر جان (مولانا/عاشق) نمایان کرد،» «جان ما بیخویش (از خود بیخود) شد، زیرا که آن پادشاه (معشوق)، خود بیخویش بود (ورای خودی و تعینات).» این بیت، بیان اثر تجلی معشوق که موجب فنا و بیخودی عاشق میشود، چرا که معشوق خود از قید خودی و تعینات رهاست.
شاه ما از جان ما هم دور و هم نزدیک بود جان ما با شاه ما نزدیک و دوراندیش بود
«پادشاه ما (معشوق)، هم از جان ما دور بود و هم نزدیک (از جهت مقام و حضور)،» «و جان ما نیز هم با پادشاه نزدیک بود و هم دوراندیش (نسبت به عظمت و دوری او فکر میکرد).» این بیت، بیان پارادوکس نزدیکی و دوری معشوق؛ او از رگ گردن به انسان نزدیکتر است اما از جهت مقام، بسیار والاست. جان عاشق نیز این دو جنبه را همزمان درک میکند.
مولانا به کمال صفات معشوق اشاره میکند:
صاف او بیدرد بود و راحتش بیدرد بود گلشن بیخار بود و نوش او بینیش بود
«صافی او (خلوص و پاکی او) بدون درد (نقص) بود و راحتی او بدون رنج،» «(عالم وجود) برای او چون گُلشنی بیخار بود و نوشیدنی او (شهد وجودش) بینیش (تلخی).» این بیت، بیان صفات بینقص معشوق؛ هر چیزی که از اوست، کمال محض است و از هر گونه درد، رنج، خار، یا نیش مبراست.
مولانا به تأثیر لطف معشوق در دگرگون کردن ماهیتها اشاره میکند:
یک صفت از لطف شه آن جا که پرده برگرفت آب و آتش صلح کرد و گرگ دایه میش بود
«فقط یک صفت از لطف پادشاه (معشوق)، آنجا که پرده از خود برگرفت (و تجلی کرد)،» «(چنان تأثیر گذاشت که) آب و آتش با هم صلح کردند و گرگ دایهی میش شد (یعنی تضادها از بین رفت و آشتی و همدلی برقرار شد).» این بیت، بیان قدرت اعجازآمیز لطف معشوق که میتواند تضادهای بنیادین (مانند آب و آتش، گرگ و میش) را از بین ببرد و سازگاری و یگانگی ایجاد کند.
جان مطلق شد ز نورش صورتی کو جان نداشت گشت قربان رهش آن کس که او بدکیش بود
«از نور او (معشوق)، هر صورتی که جان نداشت (بیجان بود)، مطلقاً جان گرفت (حیات یافت)،» «(و حتی) آن کس که بدکیش (کافر یا بدطینت) بود، قربان راه او (معشوق) گشت (و هدایت شد).» این بیت، اشاره به قدرت حیاتبخش و هدایتکنندهی معشوق که هم به بیجانان حیات میبخشد و هم گمراهان را هدایت میکند.
مولانا در بیت پایانی، به هستیبخشی معشوق و نقش او در آفرینش اشاره میکند:
نیست میگفتیم اندر هست گفت آری بیا هست شد عالم از او موقوف یک آریش بود
«(وقتی که ما موجودات) در نیستی بودیم، (معشوق) گفت: “هست شوید، آری، بیا!”» «(و با همین) یک “آری” او، عالم هست شد (به وجود آمد و تمام هستی) متوقف بر همان “آری” او بود (و با ارادهی او به وجود آمد).» این بیت، بیان قدرت مطلق معشوق در آفرینش؛ هستی جهان تنها با یک کلمهی “آری” (کن فیکون) او پدید آمد و تمام وجود، وابسته به ارادهی اوست.
این غزل با بیانی عمیق و سرشار از شور و معرفت، به توصیف مقام بینظیر معشوق و تأثیرات شگرف او بر هستی و جان عاشق میپردازد. مولانا در این ابیات، بر قدرت مطلق الهی و فنای کامل عاشق در برابر این عظمت تأکید دارد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر