مطالب پیشنهادی![]()
توی نقشی که جانها برنتابد
که قند تو دهانها برنتابد
جهان گرچه که صد رو در تو دارد
جمالت را جهانها برنتابد
روان گشتند جانها سوی عشقت
که با عشقت روانها برنتابد
درون دل نهان نقشیست از تو
که لطفش را نهانها برنتابد
چو خلوتگاه جان آیی خمش کن
که آن خلوت زبانها برنتابد
بدو نیک ار ببینی نیک نبود
از آن بگذر کز آنها برنتابد
بگو تو نام شمس الدین تبریز
که نامش را نشانها برنتابد
غزل ۶۶۳ مولانا، غزلی کوتاه و پر از شور و ستایش از عظمت و بیکرانگی معشوق الهی است. مولانا در این غزل، بر بینظیری جمال یار، کشش بیاندازهی عشق او، و ناتوانی جان و زبان از درک و بیان عظمت او تأکید میکند. این غزل به زیبایی مقام شمس تبریزی به عنوان تجلیگاه این عظمت را نیز بیان میکند.
مولانا غزل را با بیان عظمت معشوق آغاز میکند:
توی نقشی که جانها برنتابد که قند تو دهانها برنتابد
«تو چنان نقشی (شکل و صورتی از حقیقت الهی) هستی که جانها توان درک و تحمل آن را ندارند،» «(و) چنان قندی (حلاوت و لطف) هستی که دهانها توان بیان و وصف آن را ندارند (یا از شیرینی آن مبهوت میشوند).» این بیت به بیکرانگی و غیرقابل درک بودن ذات معشوق و ناتوانی مخلوقات (جان و دهان) از احاطه بر آن اشاره دارد.
جهان گرچه که صد رو در تو دارد جمالت را جهانها برنتابد
«اگرچه جهان (هستی) صدها جلوه (رو) از تو (معشوق) را در خود منعکس کرده است،» «(اما) هیچ جهانی (هیچ موجود و عالمی) توان درک و تحمل کامل جمال (زیبایی مطلق) تو را ندارد.» این بیت بر گسترش جلوههای معشوق در سراسر هستی و در عین حال، ناتوانی کل جهان از درک تمام و کمال زیبایی و عظمت او تأکید میکند.
مولانا به کشش بینهایت عشق و پنهانی نقش معشوق در دل اشاره میکند:
روان گشتند جانها سوی عشقت که با عشقت روانها برنتابد
«جانها (با شور و هیجان) به سوی عشق تو روان شدند،» «زیرا هیچ روانی (جانی) یارای مقاومت در برابر عشق تو را ندارد (و ناگزیر جذب آن میشود).» این بیت به جذابیت بیاندازهی عشق الهی و کشش قهرآمیز آن که هیچ جانی را توان مقاومت در برابر آن نیست، تأکید دارد.
درون دل نهان نقشیست از تو که لطفش را نهانها برنتابد
«درون دل (عاشق)، نقش پنهانی (تصویری معنوی) از تو (معشوق) وجود دارد،» «که لطف (زیبایی و لطافت) آن را هیچ پنهانی (هیچ جایگاه پنهان دیگری یا هیچ راز پنهانی) نمیتواند در خود تاب آورد (از شدت لطف، آشکار میشود).» این بیت به حضور پنهان و درونی معشوق در دل عاشق و چنان لطیف بودن این حضور که حتی پنهانیها نیز توان پنهان کردن آن را ندارند.
مولانا به لزوم سکوت در خلوتگاه جان و گذر از مفاهیم نیک و بد اشاره میکند:
چو خلوتگاه جان آیی خمش کن که آن خلوت زبانها برنتابد
«هنگامی که (ای معشوق) به خلوتگاه جان (محل خلوت و حضور درونی عاشق) میآیی، (ما را) خاموش کن!» «زیرا آن خلوت (حضور) چنان عظیم است که زبانها (توان بیان و وصف آن را) برنمیتابند.» این بیت به عظمت تجربه حضور معشوق در خلوت جان و لزوم سکوت در برابر این تجربه که فراتر از هر کلام و توصیفی است.
بدو نیک ار ببینی نیک نبود از آن بگذر کز آنها برنتابد
«اگر (در مسیر شناخت تو) نیک و بد (مفاهیم ظاهری و دوگانه) را ببینی، (آن نگاه) نیک (کامل و درست) نیست،» «از آن (نیک و بد) درگذر، زیرا (ذات و حقیقت تو) از آنها (این دوگانگیها) برنمیتابد (و بالاتر از این تقسیمات است).» این بیت به لزوم فراتر رفتن از دوگانگیهای ظاهری و مفهومی (نیک و بد) برای درک حقیقت مطلق که فراتر از این تقسیمبندیهاست، تأکید دارد.
مولانا در پایان غزل، به مقام شمس تبریزی و بینشان بودن نام او اشاره میکند:
بگو تو نام شمس الدین تبریز که نامش را نشانها برنتابد
«تو نام شمسالدین تبریزی را بگو،» «زیرا (عظمت) نام او را هیچ نشانهای (هیچ توصیف و تعریفی) برنمیتابد (و توان بیان آن را ندارد).» این بیت به عظمت مقام شمس تبریزی که نام او نماد حقیقتی فراتر از هر نشانه و تعریفی است، اشاره دارد. نام او خود نشانهای است که هیچ نشانهی دیگری یارای تبیین کامل آن را ندارد.
لینکهای مفید دیگر: فال حافظ ، فال انبیاء ، فال مولانا ، گوگل
کلمات کلیدی: غزلیات دیوان شمس ، تفسیر غزلیات دیوان شمس ، غزلیات دیوان شمس مولانا ، اشعار مولانا ، دیوان مولانا شمس تبریزی ، بهترین اشعار دیوان شمس ، ناب ترین اشعار مولانا ، غزلیات مولانا ، غزلیات مولانا جلال الدین ، رباعیات مولانا ، زیباترین رباعیات مولانا ، اشعار کوتاه مولانا
درباره فال آنلاین
فال آنلاین وب سایتی با امکان فال حافظ به صورت کامل را برای کاربران فراهم کرده است. کاربران گرامی علاوه بر استفاده از سایت امکان دریافت اپلیکیشن اندروید فال را نیز دارند. کاربری اپلیکیشن بهبود یافته برای صفحات موبایل میباشد و کاربری روانتری را برای کاربران فراهم میکند.
منوی کاربردی
برخی از غزلیات
برخی از پربازدیدها
طراحی و توسعه طراحان برتر