تفسیر غزل شماره 67 حافظ: یا رب این شمع دل افروز ز کاشانه کیست

غزل شماره 67 حافظ یکی از عاشقانه‌ترین و پرشورترین غزل‌های اوست که به موضوع عشق، جستجوی معشوق و زیبایی‌های او می‌پردازد. این غزل با بیت آغازین “یا رب این شمع دل افروز ز کاشانه کیست” به وضوح بیان می‌کند که شاعر شیفته زیبایی معشوق شده است و به دنبال یافتن اوست.

تفسیر کلی غزل

در این غزل، حافظ با زبانی شاعرانه و پر از احساس، به توصیف عشق خود به معشوق می‌پردازد. او از زیبایی معشوق به گونه‌ای سخن می‌گوید که گویی او را شمعی افروزنده می‌داند و به دنبال یافتن کاشانه اوست. شاعر در این غزل به زیبایی‌های طبیعت، عشق به خداوند و لذت‌های معنوی اشاره می‌کند و به خواننده توصیه می‌کند که به دنبال آرامش درونی باشد.

تفسیر بیت به بیت

هر بیت از این غزل، حاوی معانی ژرفی است که نیازمند تفسیر و تحلیل دقیق است. برخی از مفسران، این غزل را نمادی از عشق عرفانی و رابطه انسان با خداوند دانسته‌اند.

• بیت اول: یا رب این شمع دل افروز ز کاشانه کیست:

  • معنی: خدایا، این شمعی که دل مرا روشن کرده از کدام خانه آمده است؟
  • تفسیر: شاعر به زیبایی معشوق اشاره می‌کند و کنجکاو است که او از کجا آمده است.

• بیت دوم: جان ما سوخت بپرسید که جانانه کیست:

  • معنی: جان ما سوخت، بپرسید که جانان ما کیست؟
  • تفسیر: شاعر از شدت عشق می‌سوزد و می‌خواهد که دیگران نیز علت این سوختن را بدانند.

• بیت سوم: حالیا خانه برانداز دل و دین من است:

  • معنی: اکنون خانه دل و دین مرا ویران کرده است.
  • تفسیر: شاعر می‌گوید که عشق به معشوق، خانه دل و دین او را ویران کرده است.

• بیت چهارم: تا در آغوش که می‌خسبد و همخانه کیست:

  • معنی: تا در آغوش کی می‌خوابد و همخانه کیست؟
  • تفسیر: شاعر کنجکاو است که معشوق در آغوش کی آرام می‌گیرد.

• بیت پنجم: باده لعل لبش کز لب من دور مباد:

  • معنی: شراب لعل لبش از لب من دور نباشد.
  • تفسیر: شاعر از شراب لب معشوق سخن می‌گوید و آرزو می‌کند که همیشه آن را بچشد.

• بیت ششم: راح روح که و پیمان ده پیمانه کیست:

  • معنی: آرامش جان من کیست و پیمانه را به من چه کسی می‌دهد؟
  • تفسیر: شاعر به دنبال آرامش و تسکین دردهای خود است.

• بیت هفتم: دولت صحبت آن شمع سعادت پرتو:

  • معنی: نعمت صحبت آن شمع سعادت بخش را بپرس.
  • تفسیر: شاعر به سعادت و خوشبختی‌ای که از بودن با معشوق به دست می‌آید اشاره می‌کند.

• بیت هشتم: باز پرسید خدا را که به پروانه کیست:

  • معشوق مانند شمعی است که پروانه‌ها به دورش می‌گردند و شاعر خود را پروانه‌ای تشبیه می‌کند که به دور شمع می‌گردد.

• بیت نهم: می‌دهد هر کسش افسونی و معلوم نشد:

  • معنی: هر کس افسون و جادویی دارد و معلوم نیست که دل نازک او به کدام افسون علاقه‌مند است.

• تفسیر: شاعر می‌گوید که هر کس سعی می‌کند معشوق را به خود جذب کند اما معلوم نیست که دل معشوق به کدام یک گرایش دارد.

• بیت دهم: که دل نازک او مایل افسانه کیست:

  • معنی: دل نازک او به کدام داستان علاقه‌مند است؟
  • تفسیر: شاعر کنجکاو است که چه چیزی می‌تواند دل معشوق را به خود جذب کند.

• بیت یازدهم: یا رب آن شاهوش ماه رخ زهره جبین:

  • معنی: خدایا، آن شاه خوش سیما و ماه چهره و ابروانی چون زهره کجاست؟

• تفسیر: شاعر به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره می‌کند.

• بیت دوازدهم: در یکتای که و گوهر یک دانه کیست:

  • معنی: در نزد کیست و گوهر یکتایی است؟

• تفسیر: شاعر می‌خواهد بداند که معشوق در نزد کیست و گوهر یکتایی نزد کیست.

• بیت سیزدهم: گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو:

  • معنی: گفتم آه از دل دیوانه حافظ که بدون توست.

• تفسیر: حافظ از دوری معشوق شکایت می‌کند.

• بیت چهاردهم: زیر لب خنده زنان گفت که دیوانه کیست:

  • معنی: زیر لب خندید و گفت که دیوانه کیست؟

• تفسیر: دیگران به دیوانگی حافظ می‌خندند.

مفاهیم اصلی غزل

• عشق و دوری: عشق شدید به معشوق و دوری از او
• جستجوی معشوق: جستجو برای یافتن معشوق و رسیدن به او
• زیبایی معشوق: توصیف زیبایی‌های معشوق و شیفتگی شاعر نسبت به او
• عرفان و معرفت: شناخت حقایق عالم و رسیدن به کمال

کاربرد غزل

این غزل به دلیل بیان احساسات عاشقانه‌ی شدید و توصیف‌های زیبای شاعر، یکی از محبوب‌ترین غزل‌های حافظ است و در بسیاری از موارد برای فال و تعبیر استفاده می‌شود. همچنین، این غزل به عنوان یک اثر ادبی ارزشمند در ادبیات فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد.

تفسیر فال:

• معمولا این غزل نشانه جستجو برای یافتن عشق، زیبایی و معنای زندگی است.
• همچنین این غزل می‌تواند نشان دهنده دوری از معشوق و دلتنگی باشد.
• اما تفسیر دقیق فال به شرایط فردی و سوال شما بستگی دارد.