یا رب این شمع دل افروز ز کاشانهٔ کیست؟
جانِ ما سوخت، بپرسید که جانانهٔ کیست؟
حالیا خانهبراندازِ دل و دین من است
تا در آغوش که میخسبد و همخانهٔ کیست
بادهٔ لعل لبش کز لبِ من دور مباد
راحِ روح که و پیماندهِ پیمانهٔ کیست؟
دولتِ صحبتِ آن شمعِ سعادتپرتو
باز پرسید خدا را که به پروانهٔ کیست؟
میدهد هر کَسَش افسونی و معلوم نشد
که دلِ نازکِ او مایلِ افسانهٔ کیست
یا رب آن شاهوَشِ ماهرخِ زهرهجبین
دُرِّ یکتایِ که و گوهر یکدانهٔ کیست؟
گفتم آه از دلِ دیوانهٔ حافظ بی تو
زیرِ لب خنده زنان گفت که دیوانهٔ کیست؟
غزل شماره 67 حافظ یکی از عاشقانهترین و پرشورترین غزلهای اوست که به موضوع عشق، جستجوی معشوق و زیباییهای او میپردازد. این غزل با بیت آغازین “یا رب این شمع دل افروز ز کاشانه کیست” به وضوح بیان میکند که شاعر شیفته زیبایی معشوق شده است و به دنبال یافتن اوست.
در این غزل، حافظ با زبانی شاعرانه و پر از احساس، به توصیف عشق خود به معشوق میپردازد. او از زیبایی معشوق به گونهای سخن میگوید که گویی او را شمعی افروزنده میداند و به دنبال یافتن کاشانه اوست. شاعر در این غزل به زیباییهای طبیعت، عشق به خداوند و لذتهای معنوی اشاره میکند و به خواننده توصیه میکند که به دنبال آرامش درونی باشد.
هر بیت از این غزل، حاوی معانی ژرفی است که نیازمند تفسیر و تحلیل دقیق است. برخی از مفسران، این غزل را نمادی از عشق عرفانی و رابطه انسان با خداوند دانستهاند.
بیت اول: یا رب این شمع دل افروز ز کاشانه کیست:
بیت دوم: جان ما سوخت بپرسید که جانانه کیست:
بیت سوم: حالیا خانه برانداز دل و دین من است:
بیت چهارم: تا در آغوش که میخسبد و همخانه کیست:
بیت پنجم: باده لعل لبش کز لب من دور مباد:
بیت ششم: راح روح که و پیمان ده پیمانه کیست:
بیت هفتم: دولت صحبت آن شمع سعادت پرتو:
بیت هشتم: باز پرسید خدا را که به پروانه کیست:
بیت نهم: میدهد هر کسش افسونی و معلوم نشد:
تفسیر: شاعر میگوید که هر کس سعی میکند معشوق را به خود جذب کند اما معلوم نیست که دل معشوق به کدام یک گرایش دارد.
بیت دهم: که دل نازک او مایل افسانه کیست:
بیت یازدهم: یا رب آن شاهوش ماه رخ زهره جبین:
تفسیر: شاعر به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره میکند.
بیت دوازدهم: در یکتای که و گوهر یک دانه کیست:
تفسیر: شاعر میخواهد بداند که معشوق در نزد کیست و گوهر یکتایی نزد کیست.
بیت سیزدهم: گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو:
تفسیر: حافظ از دوری معشوق شکایت میکند.
بیت چهاردهم: زیر لب خنده زنان گفت که دیوانه کیست:
تفسیر: دیگران به دیوانگی حافظ میخندند.
این غزل به دلیل بیان احساسات عاشقانهی شدید و توصیفهای زیبای شاعر، یکی از محبوبترین غزلهای حافظ است و در بسیاری از موارد برای فال و تعبیر استفاده میشود. همچنین، این غزل به عنوان یک اثر ادبی ارزشمند در ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد.