تفسیر غزل شماره 247 حافظ: “صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار”

یک پیام امیدوارانه و عاشقانه

این غزل زیبا از حافظ، سرشار از امید و عشق است. شاعر در این غزل، از نسیم صبا می‌خواهد که از منزل محبوب او بگذرد و پیام او را به معشوق برساند.

تفسیر بیت به بیت:

• بیت اول: “صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار/ که من به یاد توام شب و روز بیقرار” شاعر از نسیم صبا می‌خواهد که از منزل محبوبش بگذرد و دریغ نکند. او می‌گوید که شب و روز به یاد محبوبش بی‌قرار است.

• بیت دوم: “خبر به یار من برسان که دیده می‌نهم/ به راه دوست و چشم من از خواب بیدار” شاعر از صبا می‌خواهد که به محبوبش خبر دهد که چشم به راه او دوخته و از خواب بیدار است.

• بیت سوم: “ز من به یار دلدار سلامی بر رسان/ که عمر رفت و ما هنوز در انتظار” شاعر از صبا می‌خواهد که به یار دلدارش سلام برساند و بگوید که عمر می‌گذرد و او هنوز در انتظار اوست.

• بیت چهارم: “ز من به آن مه روا که گر چه دورم از او/ دل من همچنان با اوست در قرار” شاعر می‌گوید که اگرچه از محبوبش دور است اما دلش همچنان با اوست.

• بیت پنجم: “اگر چه دوریم از نظر، به دل نزدیکیم/ چو دو عاشق که با هم‌اند در کنار” شاعر می‌گوید که اگرچه از نظر یکدیگر دور هستند اما دل‌هایشان به هم نزدیک است، مانند دو عاشق که در کنار هم هستند.

• بیت ششم: “صبا به یار من گوی که گر چه من غریبم/ به یاد او دل من شدهست پر ز کار” شاعر می‌گوید که اگرچه غریب است اما به یاد محبوبش دلش پر از کار و تلاش است.

• بیت هفتم: “به هر نسیم که از طرف او آید/ به بوی زلف یار من مست و شیدای” شاعر می‌گوید که با هر نسیمی که از طرف محبوبش می‌وزد مست و شیدای می‌شود.

• بیت هشتم: “صبا ز من به یار دلبرم سلام برسان/ که من فداي او شدم به جان و دل و سر” در بیت آخر، شاعر دوباره از صبا می‌خواهد که به یار دلبرش سلام برساند و می‌گوید که جان و دل و سرش را فدای او می‌کند.

تفسیر کلی

در این غزل، شاعر به بیان عشق و علاقه‌ی شدید خود به محبوبش می‌پردازد. او از نسیم صبا به عنوان واسطه‌ای برای رساندن پیامش به محبوب استفاده می‌کند. این غزل، بیانگر امیدواری شاعر به دیدار معشوق و وصل شدن به اوست.

نکات قابل توجه:

• استفاده از نماد نسیم صبا به عنوان پیام‌آور
• بیان عشق و علاقه‌ی شدید شاعر به محبوب
• امیدواری به دیدار معشوق
• تاکید بر نزدیکی دل‌های دو عاشق